Als de herfst je uit balans brengt

Naar aanleiding van de Werelddag voor Geestelijke Gezondheid op 10 oktober is het goed om eraan te herinneren dat iedereen wel eens een moeilijke periode doormaakt. En dat je niet hoeft te wachten tot het echt slecht gaat om goed voor jezelf te zorgen of hulp te vragen.  

Waarom brengt de herfst ons uit balans?  

De herfst charmeert elk jaar opnieuw met zijn warme kleuren. Toch hebben de kortere dagen met minder natuurlijk daglicht ook een keerzijde: ze kunnen onze biologische klok verstoren. Daarbij spelen twee belangrijke hormonen een rol: het slaaphormoon melatonine en ook serotonine, dat mee onze stemming beïnvloedt.  
Voeg daarbij de herneming van school of werk, een drukke agenda en somber herfstweer en het is niet verwonderlijk dat sommige mensen zich minder goed in hun vel voelen. Vermoeidheid, motivatiegebrek, prikkelbaarheid, minder herstellende slaap of futloosheid kunnen daar symptomen van zijn. Hoewel deze klachten meestal vanzelf voorbijgaan, verdienen ze wel de nodige aandacht. 

Wat kun je zelf doen?  

Wil je een herfstdip vermijden? Deze vijf goede gewoontes helpen je al een heel eind op weg:  

• Zoek het daglicht op: een korte wandeling of gewoon even naar buiten gaan kan al een verschil maken. Ook in de winter blijft die dagelijkse portie daglicht belangrijk.  
• Blijf bewegen: je hoeft geen olympische prestaties neer te zetten. Wandelen, tuinieren, fietsen of zwemmen zijn allemaal goede manieren om actief te blijven. Kies vooral voor een activiteit die bij jou past en die je graag doet.  
• Hou een vast slaapritme aan: probeer elke dag rond hetzelfde uur te gaan slapen en op te staan, ook in het weekend. Een regelmatige routine helpt om je biologische klok in balans te houden en zorgt voor een gezonde nachtrust.   
• Kruip niet in je schulp: blijf contact houden met je familie, vrienden of andere mensen die je graag ziet. Je gevoelens delen en verbonden blijven met anderen helpt om eenzaamheid tegen te gaan.
•  Neem bewust tijd voor ontspanning: gun jezelf regelmatig een rustmoment, een plezante activiteit of gewoon wat tijd zonder verplichtingen. Heb je bv. al aan yoga gedacht? 

Extra tip: vermijd alcohol of zelfmedicatie om ‘de herfst door te komen’. Deze gewoontes pakken de oorzaak van je klachten niet aan. Bovendien kunnen ze je slaap verstoren en een impact hebben op andere geneesmiddelen. 

Wanneer is het tijd om erover te praten?  

Een mindere dag hoeft zeker geen alarmsignaal te zijn. Maar het is wel verstandig om ondersteuning te zoeken wanneer somberheid, angst of een verlies aan interesse meerdere weken aanhouden, verergeren of je dagelijkse leven beïnvloeden. Dat is bv. het geval wanneer:  

• Je geen plezier meer beleeft aan activiteiten waar je vroeger van genoot. 
• Je je voortdurend overweldigd voelt of constant gespannen bent.  
• Je zeer slecht slaapt of juist veel meer slaapt dan voorheen. 
• Je moeite hebt om in het dagelijkse leven te functioneren.  

Hulp vragen getuigt niet van zwakte. Het is net een teken dat je goed voor jezelf zorgt.  

Je apotheker: een laagdrempelig aanspreekpunt 

De apotheek is een plek waar je zonder afspraak terechtkunt. Je apotheker kan naar je luisteren, je vragen beantwoorden en nagaan of een geneesmiddel een invloed kan hebben op je stemming of slaap. Afhankelijk van jouw situatie kan je apotheker je ook doorverwijzen naar je huisarts, een psycholoog of een gespecialiseerde dienst.  

Netwerken voor geestelijke gezondheidszorg 

Ken je PsyBru al? Dit Brusselse netwerk maakt psychologische zorg toegankelijker. Je vindt er individuele consultaties aan een geconventioneerd tarief, maar ook groepssessies rond thema's zoals stressbeheersing, burn-out, slaapproblemen, ouderschap en rouwverwerking. 
 
In Vlaanderen en Wallonië organiseren verschillende netwerken dit systeem van betaalbare psychologische zorg, elk met hun eigen regionale werking. Vind hier het netwerk in jouw regio!