Tuberculose circuleert nog steeds in België, net als het stigma

Dacht je dat tbc een ziekte uit het verleden was? Denk opnieuw. Deze infectieziekte die vooral de longen aantast, circuleert nog steeds. In 2023 werden in België 869 nieuwe gevallen gemeld, goed voor 7,4 gevallen per 100.000 inwoners. Er is echter geen reden tot paniek: België wordt beschouwd als een land met lage incidentie. Toch ligt dit cijfer iets hoger dan in onze buurlanden.  

De meeste ‘cases’ situeren zich in grote steden, waar mensen leven die zijn blootgesteld aan risicofactoren zoals armoede, dakloosheid en migratie uit landen waar tuberculose vaker voorkomt. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het hardst getroffen met 3 tot 4 keer meer gevallen dan Vlaanderen of Wallonië.  

Hoe wordt tuberculose overgedragen?  

Tbc verspreidt zich niet via voorwerpen of voedsel, maar via de lucht. Wanneer een besmet persoon hoest, spreekt of niest, komen er kleine druppeltjes met bacteriën vrij die andere mensen ongewild kunnen inademen.    

 In 70 tot 80% van de gevallen ruimt het lichaam deze bacteriën zelf netjes op en ontstaat er geen infectie.  Lukt dat niet, dan zijn er twee mogelijke scenario’s:  

• In 20% van de gevallen heeft het lichaam controle over de infectie en blijven de bacteriën sluimerend aanwezig, dit is latente tuberculose en is niet besmettelijk.  
• In ongeveer 10% van de gevallen krijgen de bacteriën de overhand en ontstaat actieve tuberculose die wél besmettelijk is. Het risico is veel hoger bij een verzwakt immuunsysteem, zoals bijvoorbeeld bij mensen met hiv. Soms blijft de infectie jarenlang latent voor ze actief wordt.

#mainquote

Wat zijn de symptomen?

Wanneer tuberculose actief wordt, kunnen verschillende klachten optreden: 

• Aanhoudende hoest gedurende meer dan 3 weken 
• Soms bloed bij het ophoesten
•  Koorts
•  Vermoeidheid
•  Gewichtsverlies
•  Nachtzweten
•  Pijn op de borst 

 Deze symptomen zijn niet erg specifiek en dat kan een diagnose soms vertragen. Toch is het verstandig om een arts te raadplegen wanneer meerdere van deze klachten optreden. Onbehandeld kan de ziekte dodelijk zijn. Wereldwijd werden in 2023 10,8 miljoen mensen getroffen door tuberculose en veroorzaakte de ziekte 1,25 miljoen overlijdens.  

Doeltreffende maar langdurige behandeling 

Tbc wordt behandeld met een combinatie van antibiotica die gedurende meerdere maanden moeten worden ingenomen. Ook bij een latente infectie kan een preventieve behandeling helpen voorkomen dat ze evolueert naar actieve tuberculose. Het is cruciaal om de behandeling volledig af te maken om herval en antibioticaresistentie te vermijden. In sommige landen neemt multiresistente tuberculose bovendien zorgwekkende proporties aan.  

Bij het correct naleven van de behandeling is een patiënt doorgaans al snel niet meer besmettelijk, waardoor de kans op verdere verspreiding aanzienlijk afneemt. 

Een gezondheids- én maatschappelijke uitdaging

Tuberculose treft vaker mensen die in armoede leven, in (grotere) gemeenschappen verblijven of moeilijk toegang hebben tot gezondheidszorg. Migranten afkomstig uit landen waar de ziekte vaker voorkomt, lopen ook een groter risico.  

Een bijkomende hindernis in de bestrijding is stigmatisering. Mensen met tbc ervaren nog te vaak onbegrip, uitsluiting en discriminatie en dat zorgt voor laattijdige opsporing en behandeling. Nochtans geldt: hoe sneller de diagnose, hoe eenvoudiger de behandeling en hoe minder de ziekte zich kan verspreiden. Daarom is 24 maart een uitgelezen moment om te benadrukken dat zonder oordeel en open praten over tuberculose, een belangrijke stap is in het terugdringen van de ziekte.