Misselijkheid, hoofdpijn, jeuk, slaperigheid, diarree, wazig zien, vermoeidheid, huiduitslag...bijwerkingen zijn schadelijke en onbedoelde klachten die kunnen optreden bij je medische behandeling. Die onbedoelde effecten kunnen ontstaan bij een normaal gebruik van een geneesmiddel, maar ze kunnen ook het gevolg zijn van medische fouten, een verkeerd gebruik, misbruik of overdoses. Sommige ongewenste effecten kunnen erg vervelend zijn en het genezingsproces doen vertragen. Andere kunnen een gevaar vormen voor de gezondheid. Het is daarom belangrijk om altijd goed de bijsluiter te lezen alvorens een geneesmiddel te gebruiken. Of vraag advies aan je apotheker of arts, zeker wanneer je indruk hebt dat de bijwerkingen ernstig worden!

Een eindeloze lijst in de bijsluiter...
In de bijsluiter van sommige geneesmiddelen is de rubriek over bijwerkingen wel erg lang. Geen paniek: dit betekent niet dat de vermelde neveneffecten zullen optreden! Het is heel goed mogelijk dat je geen last krijgt, maar uiteraard is het van belang om er wél alert op te zijn. Bovendien stelt zo’n overzicht van mogelijke nevenwerkingen je in staat om de nodige voorzorgsmaatregelen te treffen (bv. het besturen van een voertuig vermijden wanneer het geneesmiddel dat je net hebt ingenomen slaperigheid kan veroorzaken).

Het optreden van bijwerkingen
In het algemeen kan je stellen dat de meest voorkomende bijwerkingen van geneesmiddelen het gevolg zijn van de geneesmiddelen zelf (samenstelling en eigenschappen), de bijzondere kenmerken van de patiënt (bv. ouderdom, roken, ziekte of allergie), of de wisselwerking tussen het geneesmiddel en andere gezondheidsproducten en/of andere producten (bv. alcohol, tabak, pompelmoessap...).

Ernstige bijwerkingen
Men spreekt van ernstige bijwerkingen wanneer die leiden tot een ziekenhuisopname of verlenging ervan, levensgevaar, overlijden, blijvende of significante invaliditeit, arbeidsongeschiktheid, een aangeboren afwijking of misvorming. Ernstige neveneffecten komen gelukkig zelden voor, maar bepaalde signalen mogen niet zomaar genegeerd worden: het optreden van vochtophoping (oedeem) of huiduitslag, bloedingen, ongewone (spier)spasmen, beven, een versnelde hartslag...Neem bij twijfel altijd contact op met je arts of apotheker.  

Enkele tips om bijwerkingen te voorkomen:

  • Lees voor gebruik aandachtig de bijsluiter.
  • Respecteer de voorgeschreven hoeveelheden en de richtlijnen. Pas de dosering nooit zelf aan!
  • Gebruik nooit geneesmiddelen van iemand anders. In jouw geval zijn ze misschien niet aangewezen of kunnen ze mogelijk wisselwerkingen veroorzaken met de geneesmiddelen die je al gebruikt. Bijkomend weet je arts of apotheker dan niet wat je precies slikt en bijgevolg kan hij de oorzaak van de bijwerkingen niet goed bepalen.

Vraag raad aan je arts of apotheker
Zorgverstrekkers hebben een belangrijke taak in de opvolging van ongewenste neveneffecten. Een bijwerking kan erop wijzen dat de behandeling moet aangepast worden. In België is het daarom aanbevolen om (vermoedelijke) bijwerkingen in eerste instantie steeds te melden aan je arts of apotheker. Als expert van het geneesmiddel kan de apotheker steeds advies geven rond een correct gebruik om zo de risico’s op bijwerkingen te voorkomen of te beperken.