Als er één ding is dat je moet onthouden tijdens de winter, dan is het wel bovenstaande slagzin. Wanneer de griep volop zijn ronde doet, het ongure weer buiten overal verkoudheid, keelontsteking, angina en consoorten doet opduiken en we ons snel beter willen voelen, durven we al eens de “grove middelen” in te zetten. Vaak wordt meteen gedacht aan antibiotica. Maar dat is riskant, want antibiotica zijn geen mirakeloplossing, noch zijn ze een juiste remedie voor winterse kwalen. Als je je dus ziek voelt, vraag je best altijd raad aan je arts of apotheker.

 

Een fragment uit Tante Biotica, een speciale editie van Suske en Wiske die gerealiseerd werd voor de campagne van BAPCOC

“Antibiotica, gebruik ze goed en enkel als het moet!” (Lees het volledige album online, klik HIER).

 

Gebruik ze enkel als het moet

Om winterse infecties efficiënt te behandelen, moet eerst een onderscheid worden gemaakt tussen een virus en bacterie.

Virus: minuscule organismen die cellen kunnen binnendringen en zich zo vermenigvuldigen. Je bent geïnfecteerd met een virus als je lijdt aan:

  • verkoudheden,
  • acute bronchitis,
  • griep,
  • de meeste vormen van keel- en oorontsteking,
  • mazelen,
  • rode hond,

Antibiotica hebben GEEN ENKEL effect op virussen. Het heeft dus geen enkel nut om ze te gebruiken wanneer je lijdt aan één van bovenstaande aandoeningen.

Bacterie: een minuscuul levend organisme dat meestal onschadelijk of zelfs goed is voor het organisme. Bacteriën die ziekten veroorzaken bij de mens, zijn verantwoordelijk voor:

  • longontsteking,
  • bacteriële hersenvliesontsteking,
  • wondinfecties,
  • enkele vormen van keel- en oorontsteking (een klein deel van angina’s bijvoorbeeld wordt veroorzaakt door bacteriën).

Antibiotica kunnen bacteriën doden of verhinderen dat ze verder ontwikkelen. Je arts zal je enkel antibiotica voorschrijven als je aan één van bovenstaande aandoeningen lijdt. En zelfs bij die bacteriële infecties is een antibioticakuur niet altijd de aangewezen behandeling. Win steeds het advies in van je arts of apotheker*.

*Psst: antibiotica zijn sowieso enkel verkrijgbaar op doktersvoorschrift. Probeer dus zeker niet jezelf te behandelen met medicatie!

Op de website van de Belgische Commissie voor de Coördinatie van het Antibioticabeleid (BAPCOC) wordt het verschil tussen een virus en bacterie uitgebreid toegelicht en kan je nagaan in welke gevallen een antibioticakuur wel is aangewezen.

 

Gebruik ze goed

Wanneer je arts je antibiotica voorschrijft, is het essentieel om de voorgeschreven behandeling goed te gebruiken.

  • Vraag na bij je arts en apotheker of een antibioticakuur noodzakelijk is in jouw geval, en of er misschien een alternatief bestaat (bacteriële infecties genezen vaak spontaan).

-> Soms geeft een arts ook onnodig de voorkeur aan de “grove middelen”.

  • Volg minutieus het voorschrift van je arts op.

-> Sla nooit een inname over en gebruik de voorgeschreven dosis. Respecteer ook het tijdsinterval tussen twee innames. Heb je een vraag in verband met die innametijden? Vraag advies aan je apotheker!

  • Stop niet vroeger dan voorgeschreven.

-> Ook als je je na enkele dagen al beter voelt. De kuur afmaken is noodzakelijk om alle bacteriën te vernietigen en bovendien draag je bij aan de strijd tegen antibioticaresistentie.

-> Als je ongewenste bijwerkingen ervaart (bijvoorbeeld diarree of een allergische reactie), praat er zo snel mogelijk over met je apotheker. Meer info over ongewenste bijwerkingen vindt u hier.

  • Bewaar ze niet.

-> Restjes antibiotica breng je naar je apotheker, bewaar ze zeker niet om een volgende keer te gebruiken zonder medisch advies. De ene aandoening is de andere niet, een behandeling wordt steeds voorgeschreven op je specifieke gezondheidstoestand.

 

Aan een verkeerde of overbodige inname van antibiotica zijn niet alleen ernstige risico’s voor ongewenste bijwerkingen verbonden. Bacteriën worden namelijk ook steeds resistenter voor antibiotica door overmatig (en onnodig) gebruik. Ernstige ziekten worden steeds moeilijker te behandelen doordat antibiotica niet meer zo vlot en doeltreffend werken als voorheen. Op termijn kan antibioticaresistentie een serieus probleem voor de volksgezondheid betekenen.

Zorg er dus voor dat antibiotica hun werking behouden: gebruik ze enkel wanneer ze echt noodzakelijk zijn en volg de behandeling dan ook correct. Gebruik ze goed en enkel als het moet!


 Wist u dat?

“Antibiotica” betekent letterlijk “tegen het leven”. In 1928 ontdekte Alexander Fleming per toeval penicilline, een chemische substantie die de ontwikkeling van bacteriën tegenhield en die beschouwd wordt als het eerste antibioticum. Wanneer je antibiotica gebruikt, zullen die dus de bacteriën in je lichaam bestrijden (ook de “goede” die in je darmstelstel leven bijvoorbeeld).



Informatie

Meer informatie over antibiotica vind je op de website van BAPCOC.

Voor de kids

Jong geleerd is oud gedaan! e-Bug, een initiatief van het Public Health England’s Primary Care Unit in Engeland over microben (bacteriën en andere soorten), is uitgegroeid tot een boeiend en leuk informatiekanaal voor kinderen en jongeren. Beschikbaar in het Nederlands!